Home»Bota»Katedralja e Notre Dame do të ringrihet sërish, por s’do do të jetë më kurrë e njëjta

Katedralja e Notre Dame do të ringrihet sërish, por s’do do të jetë më kurrë e njëjta

 

Nga Stephen Stromberg

“Ti nuk ke parë ende fasadën perëndimore Notre Dame”- e ngacmonim dikur babain tonë.Herën e parë që mamaja ime, një historiane arti dhe e arkitekturës gotike, na çoi katedralenemblematike të Parisit, pjesa ballore e saj ishte mbuluar me skela, pasi punëtorët po hiqnin me kujdes pluhurat e grumbulluara ndër vite, duke i kthyer gurët e errët dhe shumë errët, në gurë shndritshëm, që dukeshin si të bardhë.

Mamaja, motra ime dhe unë e vizituam më vonë godinën e rikonstruktuar. Babai im kishte punë.Ne hymë brenda. zbuluar ishin 28 mbretërit e Judesë, që qëndronin një rresht dramatik fasadën e katedrales. Të ngatërruar me monarkët e vjetër francezë, statujave u prenë kokën, dhe u hoqën prej andej gjatë rrëmujës Revolucionit Francez.

Versione reja u instaluan shekullin XIX. Notre Dame e ndërtoi gjenialiteti i njeriut. Marrëzia e njeriut e ka dëmtuar atë. Nderimi njerëzor për vjetrën dhe bukurën, ka arritur tëshpëtojë gjithsesi atë. Ne ecëm mbi çati, për parë më nga afër dekoracionet e famshme tëkishës.

Tavan i gjatë dhe ngjyrë gri, të çonte një pjesë të zbukuruar ndërtesës, mbështetur ngaharqe gjithnjë e delikate me tiparet karakteristike gotike. Shekuj i kishin kthyer statujat e tavanit në gjelbra ndritshme, shenja që bakri ishte oksiduar tërësisht.

hënën, një tjetër reagim i pandalshëm kimik e shkatërroi çatinë, dhe një pjesë të brendisë. Saekziston tani vetëm kujtesë? “Jam e shokuar dhe e pikëlluar”- në shkruante ime më, pasditen e së hënës. Tavani është zhdukur. Zyrtarët francezë, dhanë dëshmi të ndryshme, se sa dëme mund ketë shkaktuar zjarri.

Po përse njerëzit reagojnë me një emocion tillë ndaj shkatërrimit gjërave vjetra?Brutalizimi i Shtetit Islamik ndaj qytetit të lashtë Palmirës, shkaktoi shumë ose ndoshta shumë pikëllim se sa vdekja e sirianëve panumërt. Plaçkitja e thesareve lashtamesopotamiane, u një simbol i anarkisë pas pushtimit në Irak.

Gjërat e vjetra, mund jenë bukura. Ato janë shpesh unike. Notre Dame është e bukur dheunike në të njëjtën kohë. Koha u desh për ta ndërtuar, aftësia e artizanëve e krijuan, dhefakti askush nuk ndërton në stilin gotik gjitha këto gjëra i japin vlerë.

Megjithatë, ne gjithashtu e pëlqejmë vjetërsinë e saj. Ndërtesat e vjetra, simbolizojnë konceptinse jo gjithçka duhet përfundojë. Ky është edhe premtimi i shumë feve, një shpresë që e kanëndarë ndër shekujt besimtarët që janë mbledhur në Notre Dame. Por edhe ateistët e flaktë, mund ndiejnë dëshirën për vazhdimësi një univers gjerë, dhe gjithnjë zhvillim, duketindiferent ndaj tyre.

Kur digjen gjërat e vjetra, ne i restaurojmë, edhe nëse ato nuk janë 28 mbretërit e vërtetë. Kjo e bën një vend tillë si Notre Dame, një monument unik të vazhdimësisë. Është një koleksion ishtesave, restaurimeve, zëvendësimeve ku secila përfaqëson mungesën e vullnetit njerëzimitpër ta lënë të zhduket këtë pjesë historisë.

Kush do thoshte, se ishte e drejtë heqja e grisë së gurit, për të ndryshuar ngjyrën e një godineqë parisienët e njohin tashmë dhe që e penguan atë shihte fasadën perëndimore? Nxitja përrestauruar ndërtesën, njëkohësisht autentike dhe joautentike, duket si një lidhje e fortë me kaluarën, ndaj dhe përpjekja ia vlen.

Notre Dame nuk ka vdekur. Katedralja do ringjallet sërish. Do jetë sërish e bukur. Por nënjë farë mënyre, ajo nuk do jetë po aq e gjallë sa ishte dikur. Unë nuk e kuptoja deri hënën,se sa shumë prisja çoja fëmijët e mi ardhshëm atë kishë, dhe t’i tregoja dritaret e saj pabesueshme me trëndafila, njëjtat që më magjepsën kur isha 11 vjeç.

Unë do tu kisha thënë atyre se si artizanët e Mesjetës, mund manipulonin kiminë mënyrën e duhur, për prodhuar ngjyra tilla thella gati si me magji. Ose ndoshta mund tëisha i zënë me punë, dhe ata do bënin të ndihesha keq, nuk isha atje për ta ndarë atë çastme ta.

Unë nuk e di ende nëse xhami shumëngjyrësh është zhdukur. Shpresoj qe jo. Unë dua përvojën e lidhjes fëmijëve mi me kaluarën, dhe kaluarën time. Mënyra se si merremi me paqëndrueshmërinë e pashmangshme botës, dikton kulturën njerëzore. Ndërsa Notre Dame digjet, bashkë me të është zhdukur edhe një pjesë e aftësisë sonë për t’u lidhur me kaluarën,dhe ardhmen.

“The Washington Post” – Bota.al

Nuk ka komente

Vendos komentin tend

Your email address will not be published. Required fields are marked *