Home»Horizonti.al»Shkence»Universi është një hologram/ Kjo është teoria e fundit e Stephen Hawking

Universi është një hologram/ Kjo është teoria e fundit e Stephen Hawking

Gjatë ekzistencës  së tij në këtë planet, fizikanti teorik, kozmologu dhe autori Stephen Hawking, dha shpjegime për disa nga fushat më të mëdha dhe më të mrekullueshme të shkencës, dhe jo vetëm.

Por duket se kontributi i tij vazhdon të na pasurojë edhe pas vdekjes së tij, në sajë të botimit të fundit të një dokumenti të ri në „Journal of High Energy Physics“.

Në veprën e tij të fundit Hawking ka sfiduar teoritë e mëparshme të inflacionit kozmik dhe multiversit, diçka për të cilën ai ka qenë gjithmonë i dyshues.

Mendimi i përgjithshëm i kozmologëve është se,  një sekond pas Big Bang-ut, universi u zgjerua jashtëzakonisht shpejt para se të vendoset në gjendjen e tanishme, që përfshin yjet dhe galaktikat. Kjo teori njihet si inflacion, ose inflacion kozmik.

Disa shkencëtarë kanë propozuar që inflacioni në të vërtetë do të vazhdojë përgjithmonë, duke krijuar një “multiverse” në të cilën ka një larmi të universeve të ndryshme, secili me ligjet e veta  fizike. Por Hawking nuk ishte fans i madh i „multiuniversit“. Këtë e deklaroi në një intervistë të mbajtuar vitin e kaluar.

“Teoria e zakonshme e inflacionit të përjetshëm parashikon që globalisht universi ynë është si një dimension gjeometrik i pafund, me një mozaik universesh të ndryshme”, tha Hawking vjeshtën e kaluar.

“Ligjet e fizikës dhe të kimisë mund të ndryshojnë nga një univers  në tjetrin, të cilat së bashku do të formonin një multiverse, por unë kurrë nuk kam qenë një tifoz i multiversit. Teoria nuk mund të testohet. ”

Në teorinë e tij të re, të cilën ai e punoi me kolegun belg Profesor Thomas Hertog, Hawking ka arritur të kapërcejë problemin e kombinimit të objekteve të Relativitetit të Përgjithshëm dhe inflacionit të vazhdueshëm. Del që ky është në thelb një variant i teorisë së holografisë.

Hawking dhe Hertog mendojnë se gjithësia është në të vërtetë e madhe dhe komplekse, ashtu si një hologram – dhe se realiteti 3D është një iluzion, pasi bota dhe dimensioni i kohës janë të projektuara nga informacioni i renditur në një sipërfaqe të sheshtë 2D.

Hertog tha: “Ekziston një ide shumë e saktë matematikore e holografisë që ka dalë nga teoria e vargut në vitet e fundit, e cila nuk është plotësisht e kuptueshme, por është e mrekullueshme”.

Duke u bazuar mbi inflacionin, teoria e sapo publikuar sugjeron se koha dhe ‘fillimi’ i universit u ngritën holografikisht nga një shtet i panjohur jashtë Big Bang-ut.

Ai tha: “Çështja kyçe është se ne nuk jemi duke projektuar një dimension hapësinor. Ne po e projektojmë dimensionin e kohës nga ‘para’ Big Bang-ut.“

“Ekziston një teori që parashikon një fillim në universin ku koha nuk është e pranishme. Mendohet se koha përcaktohet nga një shtet tjetër për të cilin nuk dimë asgjë.“

“Një vend  abstrakt, i përjetshëm, kjo është më e mira që mund të supozojmë”.

Hawking vdiq më 14 mars të këtij viti, duke lënë prapa një prej trashëgimive më me ndikim në shkencë. Një trashëgimi që, duke gjykuar nga kjo copëz e vogël, është gjithashtu një dhuratë që ai fal./Bota.al

 

1 Comment

  1. Anisa Bakiu
    05/18/2018 at 22:01 — Reply

    Po mendohet se edhe koha nuk egziston, por jane 10+1 dimensione. 10 universe paralele dhe dimensioni i 11 është pikërisht koha. Kjo do të thotë se edhe une në këtë moment, por edhe ju që po e lexoni mund te jeni krejt një person tjetër, ndoshta vetë Mozart-i… 😂🤔

Vendos komentin tend

Your email address will not be published. Required fields are marked *